İşçi Alacak ve Tazminat Davası

İŞÇİLİK ALACAK VE TAZMİNATLARI DAVASI

4857 Sayılı İş Kanunu’na göre düzenlenen işçilik alacaklar; işçinin, iş akdinin sona ermesiyle hak kazandığı hak ve alacaklardır.

İşçinin haklı nedenle işten çıkması halinde veya işverenin, işçinin iş akdini haklı nedene dayanmadan feshetmesi halinde işverenin bir takım tazminatlar ödemesi gerekmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. Maddesi hükümleri uyarınca;

İşçi alacaklarının bir kısmı sözleşmenin feshine bağlı alacaklardır. Bunlar iş akdinin son bulmasıyla talep edilebilmektedir. İşçi alacaklarının diğer kısmıysa sözleşmenin feshine bağlı olmayıp, işçinin hakkının muaccel olduğu zaman talep edebileceği alacaklardır.

Sözleşmenin feshine bağlı işçi alacakları: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti alacağı vs.

Sözleşmenin feshine bağlı olmayan işçi alacakları: Ücret alacağı, fazla mesai ücretleri, ulusal bayram ve genel tatili ücret alacağı (UBGT), hafta tatili ücret alacağı vs.

İşçinin, iş güvenliği hükümlerinin kapsamına girebilmesi için;
1- İşyerinde toplam 30 veya daha fazla işçi çalışıyor olması ve
2- İşçinin en az altı aydır o işyerinde çalışıyor olması gerekir.

İşçi, iş güvenliği kapsamına giriyorsa öncelikle işe iade davası açma hakkına sahip olur. İşe iade davası, işçi işten çıkarıldıktan sonra otuz gün içinde açılmalıdır.

İşçilik alacakları şunlardır:

A. Kıdem tazminatı: Bu tazminata hak kazanılması için 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçi olmak, En az bir yıl çalışmış olmak, İş sözleşmesinin iş kanununda belirtilen nedenlerden birisi ile sonlandırılması gerekmektedir. Kıdem tazminatı, aylık giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır.

B. İhbar tazminatı: 474857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi hükmünce, iş akdinin feshinden karşı tarafa yazılı olarak bildirim gereklidir. İş Kanunu madde 17’ye göre:
a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
b) İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c) İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,
Feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.

Bu madde uyarında bildirim sürelerine uymayan işçi veya işveren tazminat ödemek zorundadır.

C. Yıllık izin ücreti alacağı: 4857 sayılı İş Kanunu madde 53 hükmünce: “İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz.
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,
Az olamaz. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/5 md.) Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.
Ancak onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilereverilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.
Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.”

Ç. Fazla mesai alacağı: 4857 sayılı İş Kanunu madde 63 hükümleri uyarınca, işçinin çalışma süresi haftalık 45 saatten fazla olamaz. Çalışma saatlerinin 45 saatten fazla olması halinde fazla çalışma hükümleri uygulanır. Fazla çalışma için, 4857 sayılı İş Kanunu m. 41/7’ye göre, işçinin onayının alınması gerekmektedir.

-İşçinin günlük çalışma süresi en fazla 11 saattir. Günlük 11 saati aşan çalışmalar, haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa da, fazla çalışma sayılır.

-İşçinin gece çalışma süresi 7,5 saatten fazla olamaz. 7,5 saati aşan gece çalışması, haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa da fazla çalışma sayılır.

-4857 sayılı İş Kanunu m. 41 uyarınca, fazla mesai ücreti 1,5 yevmiye olarak ödenir.

D. Ulusal bayram ve tatil günleri (UBGT) alacağı:İş kanunu madde 47:
“Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.”

Ulusal Bayram ve Genel Tatil günleri şunlardır; 1 Ocak, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 1 Mayıs İşçi Bayramı, 19 Mayıs Gençlik Bayramı, 15 Temmuz Demokrasi Günü, 30 Ağustos Zafer Bayramı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramıdır.
İşçinin yukarıda sayılan tatil günlerinde tatil yapmayarak çalışması durumunda işverenin işçiye çalışılan her gün için iki günlük ücret ödemesi gerekir. UBGT alacaklarının talep edilebilmesi için iş akdinin feshedilmiş olması gerekmeyip, iş akdinin devam ettiği zaman diliminde de işverenden UBBGT alacakları talep edilebilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir